O projekcie

Jednodniowa konferencja pn. „Niesamodzielność – szacowanie zjawiska i dostępność usług w województwie łódzkim” ma na celu upowszechnienie wyników,  wniosków i  rekomendacji  z dwóch  badań  naukowych, zrealizowanych na zlecenie Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Łodzi w ramach działalności Regionalnego Obserwatorium Integracji Społecznej:

  • „Osoby niesamodzielne w województwie łódzkim” przeprowadzonego w 2017 roku,
  • „Instytucje świadczące opiekę dla pełnoletnich osób niesamodzielnych na terenie województwa łódzkiego” zrealizowanego w 2016 roku.

 

Badanie pn. „Osoby niesamodzielne w województwie łódzkim”

Badanie odpowiada na potrzebę oszacowania populacji osób niesamodzielnych wynikającą z konieczności projektowania działań pomocowych dla grup wymagających wsparcia.

Było to zadanie o tyle trudne, że kategoria niesamodzielności nie stanowi podstawy gromadzenia statystyk publicznych. Jednocześnie pojęcie niesamodzielności, nie jest zdefiniowane jednoznacznie oraz nie funkcjonuje w polskim prawodawstwie z zakresu zabezpieczenia społecznego i pomocy społecznej.

Dotychczas funkcjonujący związek pojęć „niepełnosprawność” i „niesamodzielność” polegający na wzajemnym ich definiowaniu przez siebie ustępuje społecznemu modelowi definiowania zarówno niepełnosprawności, jak i niesamodzielności. Bariery (a także czynniki ułatwiające funkcjonowanie, zwane facylitatorami) identyfikowane są poza jednostką, co czyni zarówno niepełnosprawność, jak i niesamodzielność kategoriami nieostrymi, bo zależnymi od wielu czynników. Podważa to dotychczasowe myślenie o tym, jak bardzo niepełnosprawna i niesamodzielna jest dana osoba, gdyż ocena ta uzależniona jest od sytuacji, relacji i doświadczanych obciążeń lub wsparcia

W tak zarysowanym kontekście odpowiedź na problem oszacowania populacji osób niesamodzielnych została powiązana z kategorią autonomii relacyjnej. Oznacza to, że oprócz czerpania z zastanych bazdanych w ramach realizacji badania przyjrzano się praktykom, które pozwalają je tworzyć, czyli poddano pod rozwagę funkcjonujące sposoby oceniania/diagnozowania niesamodzielności – z uwzględnieniem barier i facylitatorów.

 

W badaniu przyjęto następującą definicję osoby niesamodzielnej: to osoba, która ze względu na wiek, stan zdrowia lub niepełnosprawność wymaga opieki lub wsparcia w związku z niemożnością wykonywania co najmniej jednej z podstawowych czynności dnia codziennego.

 

Celem przeprowadzonych badań było oszacowanie liczby osób niesamodzielnych zamieszkałych na terenie województwa łódzkiego, z uwzględnieniem wyróżnionych kategorii wiekowych oraz zróżnicowanego stopnia zapotrzebowania na usługi pomocowe i opiekuńcze, wraz ze sformułowaniem rekomendacji dla podmiotów realizujących politykę społeczną.

 

Wspomniany wyżej cel główny został osiągnięty dzięki zrealizowaniu dwóch celów szczegółowych:

 

  • identyfikacji i opisu praktyk związanych z diagnozowaniem niesamodzielności i szacowaniem potrzeb pomocowych i opiekuńczych w wybranych instytucjach orzeczniczych i świadczących usługi;
  • weryfikacji trafności wybranych demograficznych wskaźników niesamodzielności dla celów szacowania skali niesamodzielności na potrzeby regionalnej i lokalnej polityki społecznej.

 

Przyjęta procedura badawcza bazowała na dwóch podejściach do badań: jakościowym zrealizowanym za pomocą wywiadów i analizy dokumentów zastanych oraz ilościowym wykorzystującym analizy statystyczne dostępnych zbiorów danych z zasobów GUS, Diagnozy Społecznej i Eurostatu.

 

Badanie pn. „Instytucje świadczące opiekę dla pełnoletnich osób niesamodzielnych na terenie województwa łódzkiego”

Z powodu starzenia się społeczeństwa rośnie liczba osób wymagających opieki i wsparcia zarówno ze strony osób najbliższych, jak i instytucji państwowych. Dużą grupą stanowić mogą dorosłe osoby niesamodzielne wymagające wsparcia w jednej z czynności dnia codziennego. Dlatego niezbędne stanie się takie dostosowanie istniejącego systemu pomocowego, aby, pomimo zwiększającej się liczby osób nim objętych, nadal działał on sprawnie i zapewniał godne warunki osobom z niego korzystającym.

Celem badania była analiza aktualnego stanu systemu opieki nad dorosłymi osobami niesamodzielnymi w województwie łódzkim. Wyniki opracowania stanowić będą podstawę do podjęcia działań w kierunku inwentaryzacji zasobów, jakie oferują zróżnicowane podmioty na terenie województwa łódzkiego. Pozwoli to dostosować system do nowych wyzwań.

 

Projekt badawczy objął m.in.:

  • charakteru i sposobu działania instytucji pomocy społecznej, ze szczególnym uwzględnieniem usług opiekuńczych w mieszkaniu osoby potrzebującej, ośrodków wsparcia, dziennych domów pomocy społecznej, środowiskowych domów pomocy, domów pomocy społecznej, niepublicznych domów pomocy oraz rodzinnych domów pomocy,
  • przegląd finansowania opieki nad osobami niesamodzielnymi oraz prawnych podstaw opieki nad niesamodzielnymi dorosłymi,
  • opis czynników mających wpływ na funkcjonowanie systemów wsparcia, stanowiących ramy budowy systemów opieki,
  • analizę realizatorów usług opieki w województwie łódzkim. Analiza została wykonana na podstawie danych zastanych. Opisano sytuację geograficzno-administracyjną, demograficzną, warunki życia oraz kapitał społeczny, co pozwoliło na szereg konkluzji,
  • podsumowanie informacji dotyczących skali i rodzaju usług opiekuńczych świadczonych w województwie łódzkim, zapotrzebowania na nie i ich dostępności.

Badanie zrealizowane zostało z zastosowaniem metod: analizy danych zastanych, wywiadów kwestionariuszowych z udziałem przedstawicieli instytucji bezpośrednio zajmujących się opieką nad dorosłymi niesamodzielnymi, jak również wywiadów pogłębionych z udziałem opiekunów dorosłych osób niesamodzielnych oraz przedstawicieli Rad Seniorów w województwie łódzkim.

Konferencja realizowana jest w ramach działań prowadzonych przez Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Łodzi – Regionalne Obserwatorium Integracji Społecznej w ramach podprojektu pn. „Funkcjonowanie regionalnych obserwatoriów terytorialnych” współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020, Osi priorytetowej XII – Pomoc Techniczna, Działania XII.2 System realizacji, Projektu „Plan Realizacji Działań w ramach PT RPO WŁ na lata 2014-2020 na rok 2018”.

Na podprojekt składają się działania związane z utworzeniem i zapewnieniem funkcjonowania Regionalnego Obserwatorium Integracji Społecznej - ROIS – powołanego w strukturze RCPS w Łodzi, podmiotu o charakterze opiniodawczo-doradczym, którego efekty działań, głównie w formie upowszechniania wiedzy gromadzonej na podstawie realizowanych badań i analiz dotyczących sfery społecznej, mają przyczyniać się do prawidłowej realizacji i efektywnego wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020.

 

Regionalne Obserwatorium Integracji Społecznej:

  • gromadzi dane z obszaru zjawisk i procesów zachodzących w sferze społecznej, w tym integracji społecznej, problemów społecznych w regionie łódzkim
  • monitoruje wybrane zjawiska i problemy społeczne występujące w województwie łódzkim
  • identyfikuje potrzeby informacyjne z zakresu polityki społecznej na poziomie lokalnym i regionalnym, w tym analizuje i identyfikuje potrzeby badawcze instytucji administracji samorządowej działających w sferze społecznej
  • prowadzi badania regionalne i analizy z zakresu polityki społecznej, integracji społecznej
  • tworzy na ich podstawie kompleksowe bazy danych i je systematycznie aktualizuje
  • upowszechnia wiedzę zdobytą w wyniku realizowanych badań oraz uzyskane z nich wnioski i rekomendacje
  • promuje zidentyfikowane innowacyjne rozwiązania w zakresie aktywnej integracji społecznej
  • wydaje rekomendacje, zalecenia, wytyczne co do praktycznej realizacji działań z zakresu integracji społecznej na podstawie działalności o charakterze badawczym
  • zbiera i udostępnia istniejące opracowania, raporty, dane dotyczące aktywnej integracji społecznej
  • współpracuje z podmiotami prowadzącymi działalność o charakterze badawczym, np. ROT i RORP, Jednostką Ewaluacyjną Województwa Łódzkiego celem prowadzenia komplementarnych projektów i działań służących gromadzeniu danych dotyczących regionu wykorzystanych do ukierunkowania polityk publicznych na poziomie województwa.

Projekt współfinansowany jest w 85% ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, 15% – ze środków budżetu Województwa Łódzkiego.

 
Kontakt w sprawie Konferencji:
Sprawy organizacyjne; pani Barbara Jegorow, tel. 533 316 131,
e-mail: rejestracja@konferencjarcps.pl
koordynator konferencji Centrum Rozwiązywania Problemów Społecznych,
 
Sprawy merytoryczne: pani Marta Beczkowska tel. 42 203 48 34 lub pan Michał Przybylski tel. 42 203 48 43 Regionalne Centrum Polityki Społecznej- Wydział ds. Badań i Analiz